Porady » Wyciski czynnościowe
Wyciski czynnościowe można podzielić na wyciski mukostatyczne, czyli obejmujące tylko teren pokryty nieruchomą błoną śluzową, i na wyciski mukodynamiczne, zwane inaczej rozprzestrzeniającymi lub ekstensyj-nymi, które wykonuje się w przypadkach znacznych zaników wyrostka zębodo-łowego, zwłaszcza w żuchwie, kiedy jako podłoże protetyczne wykorzystuje się również okolice pokryte ruchomą błoną śluzową. Dzieli sieje również na wyciski uciskowe, bezuciskowe i wybiórczo-uciskowe, w zależności od użytej metody i materiału, oraz na wyciski przy ustach otwartych i zamkniętych. Klasyfikacja wycisków czynnościowych wg Galasińs-kiej-Landsbergerowej przedstawia się następująco:
Wycisk czynnościowy zwykły.
Wycisk czynnościowy przyssawkowy.
Wycisk czynnościowy odciążający.
Wycisk czynnościowy dopełniający (podścielający).
Wycisk czynnościowy w trudnych przypadkach bezzębia żuchwy.
Jędrzejewski wyciski czynnościowe dzieli na: 1) bierne i czynne, 2) mukostatyczne, 3) przyssawkowe, 4) uciskowe, 5) ekstensyjne, 6) dopełniające.
Z innych klasyfikacji znanych w naszym kraju można wymienić podziały Betelmana i Bynina z roku 1952 oraz Wajsa z roku 1979.
Wydaje się jednak, że w odniesieniu do metod wyciskowych stosowanie klasyfikacji stwarza niebezpieczeństwo schematycznego myślenia, co może stać się powodem dostosowywania przypadku do klasyfikcji, a nie odwrotnie. Z doświadczeń dydaktycznych wynika, że uczenie i wdrażanie klasyfikacji bywa barierą ograniczającą przyswajanie nowoczesnych metod leczenia, w tym i wyciskowych. Zarówno metody i materiały, jak też związane z nimi klasyfikacje zmieniają się i przemijają, niezmienne pozostają tylko podstawowe wymagania, jakim musi odpowiadać poprawny wycisk. Student, a później lekarz praktyk,
165nych można pokryć tylko same pobrzeża lub, przy znacznych zanikach podłoża, całą powierzchnię łyżki wyciskowej.
Łyżki wyciskowe górna i dolna zostają równocześnie wprowadzone do jamy ustnej i przetrzymywane przez około 5 min, w czasie których pacjent wykonuje ruchy czynnościowe, takie jak połykanie, mowa, śmiech, gwizdanie, szerokie otwarcie ust, wysuwanie języka i oblizywanie wargi górnej i dolnej. Przy szerokim rozwarciu ust, lekarz musi jednak pomagać w utrzymaniu dolnej łyżki na podłożu.
Po ukształtowaniu pobrzeży, nakłada się warstwę płynnej masy wyciskowej (Xantopren niebieski) na górną łyżkę wyciskową i pobiera wycisk przy ustach zamkniętych w obecności dolnej łyżki. Identycznie postępuje się przy wykonywaniu wycisku dolnego, tzn. przy obecności wycisku górnego. Po wykonaniu wycisków czynnościowych i zakreśleniu na wałach linii orientacyjnych, przystępuje się do uszczelniania strefy A-H za pomocą wałeczka z Xantopr-enu-Function, przymocowanego do tylnej granicy łyżki górnej. Po wykonaniu modeli roboczych, zestawia się je za pomocą kluczy zwarciowych i montuje w artykulatorze.