Aktualności » Uraz mechaniczny
Analizując szczegółowo przyczyny urazów mechanicznych na pierwszym miejscu postawić należy nadmierną nierówność i szorstkość strony dośluzowej protezy, zwłaszcza górnej. Powodem tych nierówności mogą być warunki anatomiczne podłoża, jak również błędy w postępowaniu laboratoryjnym. Podłoże dla protezy górnej ma wiele zachyłków i wygórowań, zwłaszcza w okolicy zmarszczek podniebiennych, których dokładna odbitka w protezie powoduje powstanie szeregu ostrych listewek i nierówności. Do tego mogą dochodzić porowatości modelu gipsowego lub jego uszkodzenia wywołane wadliwą obróbką laboratoryjną. Wszystkie te czynniki powodują, że bardzo często dośluzowa strona płyty protezy przypomina stronę trącą tarki, tak że nawet przy dociskaniu opuszką palca mogą występować doznania bólowe. Systematyczny uraz ze strony tak wykonanej protezy może nawet w stosunkowo krótkim czasie doprowadzić do stanu zapalnego podłoża. Następnym czynnikiem potęgującym urazowe działanie protezy jest niedostateczna stabilizacja, powodująca nadmierne jej przemieszczanie na podłożu. Może ono być spowodowane trudnymi warunkami anatomicznymi lub błędami w postępowaniu klinicznym lub laboratoryjnym. Niewłaściwe uszczelnienie brzeżne, brak lub niedostateczne odciążenie miejsc niepodatnych na ucisk (szczególnie wału podniebiennego), nieodpowiedni kształt pobrzeży - wszystkie te czynniki pogarszają stabilizację protez całkowitych górnych i dolnych. Dodatkowe, zbędne przemieszczenie protezy na podłożu może być spowodowane wadliwym ustaleniem centralnego zwarcia. Błędne ustawienie żuchwy w stosunku do szczęki podczas ustalania jej pozycji w okluzji centralnej może spowodować, że podczas zwierania szczęk dolny łuk zębowy zetknie się z górnym w pozycji, którą można określić jako doprzednią lub dotylną w stosunku do pozycji, w której proteza została skonstruowana. Ta pozycja jest najczęściej traumatyczna, ponieważ podczas zwierania występuje stałe przemieszczanie protez spowodowane przez poślizg guzków protezy górnej i dolnej. Znacznie częściej występuje położenie doprzednie żuchwy. Wadliwe usytuowanie powierzchni okludalnej, zbyt wysokie guzki w zębach trzonowych, nadmierne zachodzenie zębów górnych na dolne - wszystkie te czynniki powodują zaburzenia w artykulacji, zwiększając działanie czynnika urazowego. Jak wiadomo, kierunek ruchu protezy jest rezultatem sił rozwijających się ze stoków płaszczyzn kontaktowych zębów. Odchylenia w kontaktach okludalnych między szczęką a żuchwą w bezzębiu powodują przemieszczanie protezy dolnej w kierunku przeciwnym do ruchów protezy górnej. Zaburzenia tego typu mogą być spowodowane przez pojedyncze zęby lub grupy zębów. Ruch sztywnej protezy po ruchomej tkance, jaką jest błona śluzowa, może być oceniany przez obserwację zmian w pozycji i kierunku ruchu protezy, kiedy się ona przesuwa w wyniku początkowego urazowego kontaktu zębów, do pozycji krańcowych kontaktów.
Na powstawanie stomatopatii protetycznych może mieć również wpływ nieprawidłowe ustalenie wysokości zwarcia. Przy nadmiernym podniesieniu wysokości zwarcia połączonym z przekroczeniem szpary spoczynkowej wzrost napięcia mięśni spowoduje zwiększenie ucisku na podłoże, co może wywoływać zaburzenia w krążeniu. Przy obniżonym zwarciu dochodzi do zwiotczenia mięśni i macerowania kącików ust przez ślinę zalegającą w przedsionku jamy ustnej, co sprzyja zapaleniu kątów ust. Zjawiska te są częstsze w przypadkach, w których zęby są ustawione w protezach zbyt ściśle, tak że ślina nie ma możliwości swobodnego przepływu do jamy ustnej. Duże znaczenie w powstawaniu i rozwoju stomatopatii protetycznej ma całodobowe użytkowanie protez oraz podścielanie protez materiałem elastycznym przez samego pacjenta, co w niektórych krajach bywa szeroko rozpowszechnione.