Aktualności » Szyny zgryzowe
Greene i Laskin stwierdzili w swoich badaniach korzystny wpływ leczniczy szyn zgryzowych na ustępowanie bólów mięśniowo-powięziowych po dwóch tygodniach użytkowania tych uzupełnień. Clark u 52% chorych z bólami mięśniowymi i zaburzeniami zwarcia, leczonych górnymi szynami zgryzowymi, stwierdzili wyraźne zmniejszenie napięcia mięśni żuwaczy podczas snu. Poprawa była wyraźniejsza u pacjentów z mniej nasilonymi objawami. Według Zarba i współprac, szyny zgryzowe mogą być określane jako konstrukcje umożliwiające: 1) aktywne repozycjonowanie żuchwy w jakimkolwiek teoretycznie zalecalnym układzie w stosunku do szczęki, 2) przerywanie nawyków zwarciowych przez ustanowienie nowych stosunków pomiędzy guzikami i bruzdami zębów przeciwstawnych, 3) odzyskanie przez narząd żucia stanu wygody jako podstawy dla dalszej przebudowy zwarcia. Ash określił podstawowe wymogi, jakim powinny odpowiadać prawidłowo skonstruowane szyny zgryzowe. Są one następujące: 1. Brak jakichkolwiek zaburzeń utrudniających ruchy żuchwy, kiedy zęby są w kontakcie z nakładami okludalnymi szyny. 2. Umożliwienie przywodzenia żuchwy do pełnego zwarcia bez żadnych zaburzeń. 3. Umożliwienie łatwego zaadaptowania się do nowej wysokości zwarcia i położenia spoczynkowego. 4. Utrzymanie w miarę możliwości właściwego napięcia warg. 5. Nieprzeszkadzanie w mowie i połykaniu. 6. Nieprzekraczanie granic ruchomej błony śluzowej. 7. Zapewnienie korzystnego wyglądu estetycznego.
Postępowanie kliniczne: Na pierwszej wizycie na podstawie badania klinicznego oraz w miarę możliwości przy użyciu przyrządów pomocniczych ustala się rozpoznanie i planuje metodę leczenia. Obiektywną fazę stosunków okluidalnych (zwarciowych) zarówno przed, jak i po leczeniu można uzyskać stosując uniwersalny pisak do rejestracji wewnątrzustnych wolnych i artykulacyjnych ruchów żuchwy zmodyfikowany przez Kleinroka i współprac. Udoskonalony pisak zwany funkcjografem pozwala na obiektywną ocenę zwarcia ekscentrycznego. W celu użycia wspomnianego pisaka niezbędne jest wcześniejsze pobranie wycisków i wykonanie modeli oraz akrylowych płytek górnej i dolnej. Wpłytce górnej montuje się pisak, zaś w dolnej tabliczkę rejestrującą ruchy żuchwy w płaszczyźnie poziomej. Zamontowana w pisaku sprężyna i zacisk umożliwiają zapis zarówno artykulacyjnych, jak i wolnych ruchów żuchwy. Badania przeprowadzane przez Kleinroka i współprac, wykazały, że u pacjentów z prawidłowymi stosunkami okluzyjno-artykulacyjnymi kąt sieczno-stawowy stanowi symetryczną podstawę, w którą ruchy artykulacyjne są prawie idealnie wpisane. Natomiast u chorych z dysfunkcjami obserwuje się różnorodne zaburzenia zapisu i niektóre z nich odpowiadają określonym zaburzeniom artykulacyjnym. Szyny zgryzowe wykonuje się na modelach uzyskanych z wycisków anatomicznych. Korzystne jest zamontowanie modeli w artykulatorze indywidualnym, jak np. gnatomat. Pobiera się wówczas kęski zwarciowe w doprzednich i bocznych wysunięciach żuchwy. Szyny zgryzowe wykonuje się najczęściej z materiałów sztywnych, nie zabarwionych. W przypadku szyn relaksacyjnych ważne jest uzyskanie gładkiej, płaskiej powierzchni zwarciowej, która zostaje wstępnie dostosowana w artykulatorze, a następnie ostatecznie w jamie ustnej. Ramfiord i Ash uważają, że wystarczy jeżeli gładka powierzchnia szyny ma kontakt tylko z guzkami ustalającymi zwarcie. Analiza modeli zamontowanych w indywidualnym artykulatorze lub nawet w danych przeciętnych, umożliwia analizę kontaktów guzkowych i stosunków zwarciowych w okluzji centralnej, doprzedniej i bocznych, jak również wstępne szlifowanie korekcyjne. Końcowe dostosowanie przeprowadza się w jamie ustnej. Ma ono na celu ustanowienie stabilnych stosunków okludalnych umożliwiających ruchy we wszystkich kierunkach oraz uzyskanie optymalnej czynności żucia. Ważne jest uzyskanie możliwie łatwego przechodzenia z pozycji pierwszego kontaktu, czyli najbardziej dotylnego położenia (położenie więzadłowe żuchwy) do maksymalnego położenia międzyguzkowego. Niekiedy w czasie dostosowywania szyny niezbędne jest szlifowanie korekcyjne zębów naturalnych w celu uzyskania harmonijnej powierzchni okludalnej. Na jednej wizycie trudno jest uzyskać całkowite dostosowanie powierzchni okludalnej szyny zgryzowej, zwykle wymaga to kilku posiedzeń. Okres leczenia szyną zgryzową trwa od kilku do kilkunastu tygodni i zależy od uzyskiwanych wyników.