Aktualności » Odciążenia
Odciążenia wg Kozłowskiego „mają na celu oszczędzanie miejsc mało podatnych i wrażliwych na ucisk. Odbarczenie pewnych miejsc terenu pokrytego protezą powoduje zwiększenie obciążenia miejsc pozostałych. To znaczy, że odpowiednie stosowanie odciążeń pozwala na planowe rozkładanie sił żucia, przenoszonych przez płytę protezy na poszczególne pola podłoża".
Zasadniczy kierunek działania sił żucia powinien być skierowany na wyrostek zębodołowy, który z uwagi na kształt i budowę histologiczną jest do tego celu najbardziej przystosowany. Miejscem najczęściej odciążanym jest okolica szwu podniebiennego, który w około 20% u ludzi dorosłych przyjmuje kształt wypukłego wału, pokrytego cienką warstwą zbitej błony śluzowej. Wykonanie protezy bez odciążenia wału podniebiennego powoduje, że proteza w czasie czynności żucia nie przenosi obciążenia równomiernie na wyrostek zębodołowy, a opiera się głównie o wał podniebienny, który spełnia wówczas rolę równoważni. Wynikiem takiej sytuacji jest gorsza stabilizacja protezy na podłożu i częste pękanie płyty w linii pośrodkowej.
Innymi miejscami odciążanymi tylko w określonych, wybiórczych przypadkach są: ostre brzegi zębodołu powstałe po usunięciu zębów, linia skośna wewnętrzna i zewnętrzna w żuchwie, kresa żuchwowo-gnykowa, otwór bród-kowy, przerośnięta brodawka przysieczna, otwory podniebienne większe, grzebień koguci. Proponowane są trzy zasadnicze metody postępowania przy wykonywaniu odciążeń w protezach ruchomych:
1) zdejmowanie warstwy masy z wycisku,
2) pogrubianie modelu roboczego w miejscach wymagających odciążenia,
3) pobieranie wycisku wybiórczo-odciążającego.
Ad1. Po pobraniu wycisku, w jamie ustnej nietoksycznym ołówkiem zakreśla się miejsca podlegające odciążeniu. Nie należy używać ołówka anilinowego, który może uszkadzać tkanki. Ponowne wprowadzenie wycisku do jamy ustnej powoduje odbicie zakreślonych miejsc na jego powierzchni. Kolejną czynnością jest zeskrobanie warstwy materiału i stworzenie w ten sposób przestrzeni odciążającej. Jest to metoda prosta, łatwa, szybka, ale mało dokładna. Grubość zdejmowanej masy jest zwykle przypadkowa, zbyt mała lub zbyt duża. W pierwszym przypadku odciążenie będzie niewystarczające, w drugim może powstać komora ssąca, będąca przyczyną drażnienia i przerostu tkanki łącznej. W okolicy prawidłowo odciążonej, w momencie dociskania protezy do podłoża, płyta powinna przylegać do błony śluzowej, tak aby nie było pomiędzy nimi wolnej przestrzeni.
Ad 2, Czynność tę zwykle wykonuje się w laboratorium, na etapie puszkowania protez. Lekarz stomatolog na zakończenie wizyty kontrolującej próbną protezę, na podstawie badania wewnątrzustnego, zakreśla zasięg odciążenia na modelu roboczym oraz podaje w cyfrach (1,2 lub 3) liczbę listków folii, jaka powinna być później nalepiona w określonych miejscach. Liczba listków zależy od podatności podłoża.
Na podstawie informacji uzyskanych od lekarza, technik docina odpowiednią wielkość i kształt listków folii i nakleja je na model. Również sam lekarz może wykonać odciążenie przez nałożenie w miejscach podlegających odciążeniu warstwy gipsu lub cementu, ewentualnie folii cynowej lub ołowiowej.
Ad3. Na podstawie doświadczenia klinicznego można stwierdzić, że metoda odciążania polegająca na pobieraniu wycisków wybiórczo-odciążających -chociaż czaso- i pracochłonna -jest postępowaniem dokładnym i najbardziej fizjologicznym ze stosowanych, gdyż umożliwia równomierne przenoszenie sił na podłoże. Sposób postępowania został wcześniej podany przy opisie metod wyciskowych.